Matematyka — Maj 2026
Arkusz egzaminu ósmoklasisty z matematyki, sesja maj 2026 (CKE), z pełnymi rozwiązaniami krok po kroku w prostym języku.
Maj 2026 · CKE
Zadanie 1
1 pktTest z matematyki składa się z zadań. Na diagramie przedstawiono procentowy podział liczby zadań w teście na zadania z pięciu działów: algebry, planimetrii, stereometrii, arytmetyki, statystyki.
Na diagramie kołowym podano: statystyka – 20%, algebra – 25%, planimetria – 15%, stereometria – 5% (wartość procentowa dla arytmetyki nie jest podana na wykresie — trzeba ją obliczyć).
Dokończ zdanie. Wybierz właściwą odpowiedź spośród podanych.
Liczba zadań z arytmetyki w tym teście jest równa
- A.
14
- B.
18
- C.
26
- D.
35
Rozwiązanie
Krok 1. Sprawdzamy, ile procent zajmują pozostałe działy. Z diagramu wiemy, że statystyka to 20%, algebra 25%, planimetria 15%, a stereometria 5%. Razem to .
Krok 2. Liczymy procent arytmetyki. Wszystkie działy razem muszą dać 100%, więc arytmetyka to .
Krok 3. Zamieniamy procent na liczbę zadań. Cały test ma 40 zadań, więc liczbę zadań z arytmetyki liczymy tak: z .
Sprawdzenie inną metodą. Możemy też najpierw policzyć, ile zadań to 1%: zadania na każdy 1%. Wtedy 35% to zadań — wynik się zgadza.
Odpowiedź: A.
Zadanie 2
1 pktOla otwiera swoją szafkę za pomocą czterocyfrowego kodu , gdzie jest największym wspólnym dzielnikiem liczb i , a jest najmniejszą wspólną wielokrotnością liczb i .
Jaki jest kod do otwarcia szafki Oli? Wybierz właściwą odpowiedź spośród podanych.
- A.
4334
- B.
4994
- C.
8338
- D.
8998
Rozwiązanie
Krok 1. Liczymy . to najmniejsza wspólna wielokrotność liczb i . Wielokrotności to , a jest też wielokrotnością (bo ). Najmniejsza taka liczba to , więc .
Krok 2. Liczymy . to największy wspólny dzielnik liczb i . Dzielniki : . Dzielniki : . Największy wspólny to , więc .
Krok 3. Układamy kod. Kod to , czyli — kod to .
Sprawdzenie inną metodą. Rozkładamy liczby na czynniki: , — wspólny czynnik to , zgadza się. Dla : , a dzieli , więc najmniejsza wspólna wielokrotność to sama — też się zgadza.
Odpowiedź: B.
Zadanie 3
1 pktDane są cztery liczby:
Która z tych liczb jest równa ? Wybierz właściwą odpowiedź spośród podanych.
- A.
w
- B.
x
- C.
y
- D.
z
Rozwiązanie
Krok 1. Liczymy . .
Krok 2. Liczymy . .
Krok 3. Liczymy . .
Krok 4. Liczymy . .
Krok 5. Sprawdzamy, która liczba jest równa . Mamy , , , — tylko wychodzi .
Sprawdzenie inną metodą. Liczymy jeszcze raz krok po kroku, uważając na kolejność działań: pod każdym pierwiastkiem najpierw robimy dodawanie/odejmowanie, potem wyciągamy pierwiastek, a na końcu odejmujemy liczbę spoza pierwiastka. Dla : , , — wynik się powtarza.
Odpowiedź: C.
Zadanie 4
1 pktDokończ zdanie. Wybierz właściwą odpowiedź spośród podanych.
Wartość wyrażenia jest równa wartości wyrażenia
- A.
- B.
- C.
- D.
Rozwiązanie
Krok 1. Grupujemy potęgi o tej samej podstawie. W wyrażeniu mamy potęgi liczby : i , oraz potęgi liczby : (czyli ) i .
Krok 2. Łączymy potęgi o tej samej podstawie (dodajemy wykładniki, bo mnożymy potęgi o tej samej podstawie). Dla : . Dla : .
Krok 3. Zapisujemy wynik. Całe wyrażenie to .
Sprawdzenie inną metodą. Liczymy fragmenty osobno i sprawdzamy, że dają to samo: , , — zgadza się. — też się zgadza. Sprawdzamy też, że pozostałe opcje nie są równe: — to inna liczba niż .
Odpowiedź: A.
Zadanie 5
1 pktW pewnej hodowli rasowy kocur kosztuje złotych, a rasowa kotka kosztuje złotych. Janek kupił z tej hodowli rasowego kocura ze zniżką oraz rasową kotkę ze zniżką .
Które wyrażenie poprawnie opisuje, ile złotych zapłacił Janek za te koty? Wybierz właściwą odpowiedź spośród podanych.
- A.
- B.
- C.
- D.
Rozwiązanie
Krok 1. Zamieniamy zniżkę na to, ile procent ceny trzeba zapłacić. Jeśli jest zniżka , to płacimy resztę, czyli ceny. Zniżka oznacza, że płacimy ceny.
Krok 2. Zapisujemy to jako część dziesiętną. to , a to .
Krok 3. Układamy wyrażenie. Kocur kosztuje złotych, Janek płaci za niego . Kotka kosztuje złotych, Janek płaci za nią . Razem zapłacił .
Sprawdzenie inną metodą. Podstawiamy przykładowe liczby: niech zł, zł. Za kocura ze zniżką Janek płaci zł, czyli — zgadza się. Za kotkę ze zniżką płaci zł, czyli — też się zgadza.
Odpowiedź: D.
Zadanie 6
1 pktW pudełku było jedenaście kul ponumerowanych kolejnymi liczbami naturalnymi od do . Z tego pudełka wylosowano pięć kul. Suma liczb na dowolnych dwóch kulach, które pozostały w pudełku, jest parzysta.
Uzupełnij zdania. Wybierz odpowiedź spośród oznaczonych literami A i B oraz odpowiedź spośród oznaczonych literami C i D.
Po losowaniu w pudełku zostały wyłącznie kule ponumerowane liczbami [ A / B ].
A. nieparzystymi B. parzystymi
Suma liczb na pięciu wylosowanych kulach jest równa [ C / D ].
C. 30 D. 36
Rozwiązanie
Krok 1. Co znaczy, że suma dowolnych dwóch liczb jest parzysta. Suma dwóch liczb jest parzysta tylko wtedy, gdy obie liczby są parzyste albo obie są nieparzyste (parzysta + nieparzysta zawsze daje liczbę nieparzystą). Skoro to działa dla KAŻDEJ pary liczb, które zostały w pudełku, to wszystkie liczby, które zostały, muszą mieć tę samą parzystość — albo same parzyste, albo same nieparzyste.
Krok 2. Sprawdzamy, ile jest liczb parzystych, a ile nieparzystych od do . Liczby nieparzyste: — jest ich . Liczby parzyste: — jest ich .
Krok 3. Sprawdzamy, ile liczb zostało w pudełku. Wylosowano kul z , więc w pudełku zostało kul.
Krok 4. Wybieramy właściwą grupę. Potrzebujemy liczb tej samej parzystości. Liczb parzystych jest tylko — nie da się z nich wybrać . Liczb nieparzystych jest dokładnie — to się zgadza. Więc w pudełku zostały wszystkie liczby nieparzyste: .
Odpowiedź do pierwszego zdania: A (nieparzystymi).
Krok 5. Liczymy sumę liczb, które zostały wylosowane. Wylosowane kule to te, które NIE zostały w pudełku, czyli wszystkie liczby parzyste: . Suma: .
Odpowiedź do drugiego zdania: C (30).
Sprawdzenie inną metodą. Suma wszystkich liczb od do to . Suma liczb, które zostały w pudełku (nieparzystych): . Suma wylosowanych: — wynik się zgadza.
Odpowiedź: A, C.
Zadanie 7
1 pktDo pustych koszy włożono jabłka i pomarańcze, łącznie sztuk tych owoców. W każdym koszu łączna liczba owoców jest taka sama oraz w każdym koszu liczba jabłek jest o większa od liczby pomarańczy.
Ile sztuk jabłek jest łącznie w tych 10 koszach? Wybierz właściwą odpowiedź spośród podanych.
- A.
210
- B.
230
- C.
240
- D.
260
Rozwiązanie
Krok 1. Liczymy, ile owoców jest w jednym koszu. Mamy owoców rozłożonych po równo do koszy, więc w każdym koszu jest owoców.
Krok 2. Opisujemy liczbę pomarańczy i jabłek w jednym koszu. Niech oznacza liczbę pomarańczy w jednym koszu. Jabłek jest o więcej, czyli .
Krok 3. Układamy równanie. W jednym koszu jest razem owoców: .
Krok 4. Rozwiązujemy równanie. , więc , czyli . Pomarańczy jest , a jabłek w jednym koszu.
Krok 5. Liczymy jabłka we wszystkich koszach. .
Sprawdzenie inną metodą. Liczymy najpierw łączną liczbę pomarańczy we wszystkich koszach: . Wszystkich owoców jest , więc jabłek jest — wynik się zgadza.
Odpowiedź: B.
Zadanie 8
1 pktSumę kolejnych liczb naturalnych od do można obliczyć ze wzoru
Uzupełnij zdania. Wybierz odpowiedź spośród oznaczonych literami A i B oraz odpowiedź spośród oznaczonych literami C i D.
Suma stu kolejnych liczb naturalnych od do jest równa [ A / B ].
A. 5001 B. 5050
Wzór na sumę po poprawnym przekształceniu ma postać [ C / D ].
C. D.
Rozwiązanie
Krok 1. Liczymy sumę stu liczb ze wzoru. Podstawiamy do wzoru : .
Odpowiedź do pierwszego zdania: B (5050).
Krok 2. Przekształcamy wzór, żeby pozbyć się nawiasu. (to zwykłe mnożenie sumy przez liczbę — każdy składnik nawiasu mnożymy osobno przez ).
Odpowiedź do drugiego zdania: D ().
Sprawdzenie inną metodą. Sprawdzamy przekształcony wzór na małym przykładzie, np. : ze starego wzoru (czyli — zgadza się). Z nowego wzoru: — też się zgadza, wzory są równoważne.
Odpowiedź: B, D.
Zadanie 9
1 pktŚrednia arytmetyczna dwóch liczb i jest równa , a średnia arytmetyczna trzech liczb , , jest równa .
Dokończ zdanie. Wybierz właściwą odpowiedź spośród podanych.
Liczba jest równa
- A.
4
- B.
5
- C.
6
- D.
7
Rozwiązanie
Krok 1. Zamieniamy średnią na sumę. Średnia arytmetyczna i to , czyli , stąd .
Krok 2. Robimy to samo dla trzech liczb. Średnia to , czyli , stąd .
Krok 3. Liczymy . Wiemy, że , więc .
Sprawdzenie inną metodą. Przyjmijmy przykładowo , (żeby ). Wtedy . Sprawdzamy średnią trzech liczb: — zgadza się z treścią zadania.
Odpowiedź: D.
Zadanie 10
1 pktDany jest trójkąt równoboczny o boku długości cm.
Oceń prawdziwość podanych zdań. Wybierz P, jeśli zdanie jest prawdziwe, albo F – jeśli jest fałszywe.
| Stwierdzenie | P | F |
|---|---|---|
| Wysokość tego trójkąta jest równa cm. | ||
| Pole tego trójkąta jest równe cm. |
Rozwiązanie
Krok 1. Przypominamy wzór na wysokość trójkąta równobocznego. W trójkącie równobocznym o boku wysokość jest równa (bo wysokość dzieli trójkąt na dwa trójkąty prostokątne, a z twierdzenia Pitagorasa wychodzi właśnie taki wzór).
Krok 2. Podstawiamy . cm. Pierwsze zdanie („wysokość jest równa cm”) jest prawdziwe (P).
Krok 3. Liczymy pole trójkąta. Pole trójkąta to cm. Drugie zdanie jest też prawdziwe (P).
Sprawdzenie inną metodą. Można też użyć gotowego wzoru na pole trójkąta równobocznego: — wynik się powtarza.
Odpowiedź: PP.
Zadanie 11
1 pktKąty wewnętrzne czworokąta oznaczono: , , oraz . Miara kąta jest o większa od miary kąta , miara kąta jest dwukrotnie większa od miary kąta . Kąt jest kątem prostym.
Dokończ zdanie. Wybierz właściwą odpowiedź spośród podanych.
Miara kąta jest równa
- A.
50°
- B.
85°
- C.
120°
- D.
155°
Rozwiązanie
Krok 1. Przypominamy, że suma kątów w czworokącie to . Mamy .
Krok 2. Zapisujemy wszystkie kąty przez . , , .
Krok 3. Wstawiamy do równania. , czyli .
Krok 4. Rozwiązujemy. , więc .
Krok 5. Liczymy . .
Sprawdzenie inną metodą. Liczymy wszystkie kąty i sprawdzamy sumę: , , , . Suma: — zgadza się.
Odpowiedź: C.
Zadanie 12
1 pktNa kartce w kratkę Jurek wykonał rysunek. Na tym rysunku punkty , , oznaczają położenia odpowiednio: muzeum, wieży widokowej oraz schroniska. Wieża widokowa znajduje się km na północ i km na zachód od schroniska. Muzeum znajduje się km na wschód od schroniska (rysunek to siatka kwadratów o boku km z zaznaczonymi kierunkami: północ u góry, południe u dołu, zachód po lewej, wschód po prawej; punkt leży w środku, punkt leży jednostek w prawo od , a punkt leży jednostki w lewo i jednostki w górę od ).
Oceń prawdziwość podanych zdań. Wybierz P, jeśli zdanie jest prawdziwe, albo F – jeśli jest fałszywe.
| Stwierdzenie | P | F |
|---|---|---|
| Odległość w linii prostej schroniska od muzeum jest równa odległości w linii prostej schroniska od wieży widokowej. | ||
| Odległość w linii prostej muzeum od wieży widokowej jest mniejsza niż km. |

Rozwiązanie
Krok 1. Ustawiamy punkty w układzie współrzędnych. Przyjmujemy, że schronisko to punkt , wschód to dodatnia strona osi x, a północ to dodatnia strona osi y.
Krok 2. Zapisujemy współrzędne muzeum. Muzeum jest km na wschód od schroniska, więc .
Krok 3. Zapisujemy współrzędne wieży. Wieża jest km na północ i km na zachód od schroniska, czyli km w stronę ujemną x i km w stronę dodatnią y: .
Krok 4. Liczymy odległość od . Punkty leżą na jednej osi (obydwa mają ), więc odległość to po prostu różnica x: km.
Krok 5. Liczymy odległość od z twierdzenia Pitagorasa. Odcinek jest przeciwprostokątną trójkąta prostokątnego o przyprostokątnych km (w kierunku zachód-wschód) i km (w kierunku północ-południe): km.
Krok 6. Sprawdzamy pierwsze zdanie. Odległość – to km, odległość – to też km — są równe. Pierwsze zdanie jest prawdziwe (P).
Krok 7. Liczymy odległość od . Różnica współrzędnych x: . Różnica współrzędnych y: . Z Pitagorasa: .
Krok 8. Sprawdzamy, czy to jest mniejsze od km. jest mniejsze od (bo , a im większa liczba pod pierwiastkiem, tym większy pierwiastek). Więc odległość – jest mniejsza od km. Drugie zdanie jest prawdziwe (P).
Sprawdzenie inną metodą. Liczymy w przybliżeniu: , , więc jest między i , czyli w przybliżeniu km — na pewno mniej niż km. Wynik się zgadza.
Odpowiedź: PP.
Zadanie 13
1 pktPrzekątna dzieli pięciokąt na trójkąt i na kwadrat (trójkąt stoi na górze, jego wierzchołek to , a podstawą jest bok kwadratu , który leży poniżej). Pole trójkąta jest równe , a wysokość poprowadzona z wierzchołka na bok jest równa .
Dokończ zdanie. Wybierz właściwą odpowiedź spośród podanych.
Pole kwadratu jest równe

- A.
16
- B.
32
- C.
49
- D.
64
Rozwiązanie
Krok 1. Wykorzystujemy wzór na pole trójkąta. Pole trójkąta liczymy jako . Tu podstawą trójkąta jest bok , a wysokość poprowadzona z wierzchołka na ten bok jest równa .
Krok 2. Podstawiamy dane. .
Krok 3. Rozwiązujemy równanie. , więc .
Krok 4. Wykorzystujemy, że jest kwadratem. Bok jest bokiem kwadratu , więc każdy bok kwadratu ma długość .
Krok 5. Liczymy pole kwadratu. .
Sprawdzenie inną metodą. Sprawdzamy podstawiając z powrotem: jeśli , to pole trójkąta powinno wynosić — zgadza się z treścią zadania.
Odpowiedź: D.
Zadanie 14
1 pktTrzy jednakowe sześciany o krawędzi długości ustawiono jeden na drugim i otrzymano prostopadłościan (sześciany stoją w jednej kolumnie, jeden na drugim, tworząc wysoki prostopadłościan o podstawie kwadratowej i wysokości równej sumie trzech krawędzi).
Dokończ zdanie. Wybierz właściwą odpowiedź spośród podanych.
Pole powierzchni całkowitej otrzymanego prostopadłościanu jest równe

- A.
350
- B.
375
- C.
400
- D.
450
Rozwiązanie
Krok 1. Ustalamy wymiary prostopadłościanu. Trzy sześciany o krawędzi postawiono jeden na drugim, więc powstał prostopadłościan o podstawie i wysokości .
Krok 2. Przypominamy wzór na pole powierzchni całkowitej prostopadłościanu. Prostopadłościan ma pary jednakowych ścian (górę i dół, przód i tył, lewą i prawą stronę), więc , gdzie to długości krawędzi.
Krok 3. Podstawiamy , , . . . . Suma: .
Krok 4. Mnożymy przez . .
Sprawdzenie inną metodą. Liczymy pola poszczególnych par ścian osobno i dodajemy: dwie ściany podstawy ( każda) to . Cztery ściany boczne (każda ) to . Razem: — wynik się zgadza.
Odpowiedź: A.
Zadanie 15
2 pktDo wykonania origami Ela przygotowała łącznie kartek. Każda z tych kartek była w jednym z czterech kolorów: białym, niebieskim, zielonym lub czerwonym. Kartek białych było . Kartek niebieskich było raza więcej niż czerwonych, a kartek zielonych było o mniej niż czerwonych.
Oblicz, ile kartek niebieskich przygotowała Ela. Zapisz obliczenia.
Rozwiązanie
Krok 1. Oznaczamy niewiadomą. Nie znamy liczby kartek czerwonych, więc nazwiemy ją . Wszystkie inne kolory łatwo zapisać właśnie przez liczbę czerwonych kartek — dlatego to jest dobry punkt wyjścia.
Krok 2. Zapisujemy pozostałe kolory za pomocą . Niebieskich było raza więcej niż czerwonych, czyli . Zielonych było o mniej niż czerwonych, czyli . Białych było — to liczba podana w treści, nie trzeba jej niczym zapisywać.
Krok 3. Układamy równanie. Wiemy, że wszystkich kartek było razem , więc dodajemy do siebie liczby kartek każdego koloru i porównujemy z : .
Krok 4. Porządkujemy lewą stronę. Łączymy wyrazy z : . Łączymy liczby: . Równanie wygląda teraz tak: .
Krok 5. Rozwiązujemy równanie. Odejmujemy od obu stron, żeby zostawić samo : . Teraz dzielimy obie strony przez , żeby zostało samo : . Czyli kartek czerwonych było .
Krok 6. Liczymy kartki niebieskie. Niebieskich było raza więcej niż czerwonych, czyli .
Sprawdzenie. Sprawdźmy, czy wszystko się zgadza: czerwone , niebieskie , zielone , białe . Suma: — dokładnie tyle, ile było w treści zadania. Wynik jest poprawny.
Odpowiedź: Ela przygotowała kartek niebieskich.
Zadanie 16
3 pktZ Polanki do Dębiny prowadzi jedna droga przez Jodłowo i ma długość km. Droga z Polanki do Jodłowa ma długość km i samochód przejechał ją w czasie minut. Drogę z Jodłowa do Dębiny ten samochód pokonał z taką samą prędkością, jak drogę z Polanki do Jodłowa.
Uzasadnij, że przejazd tego samochodu z Jodłowa do Dębiny trwał dłużej niż godzinę. Zapisz obliczenia.
Rozwiązanie
Krok 1. Liczymy długość drogi z Jodłowa do Dębiny. Cała droga z Polanki do Dębiny (przez Jodłowo) ma km, a odcinek z Polanki do Jodłowa ma km. Odcinek z Jodłowa do Dębiny to reszta: km.
Krok 2. Liczymy prędkość samochodu na pierwszym odcinku. Samochód przejechał km w minut. Żeby łatwo porównać to z godziną, zamieniamy minut na godziny: minut to godziny. Prędkość liczymy jako drogę podzieloną przez czas: .
Krok 3. Sprawdzamy, ile samochód przejechałby w ciągu jednej godziny z taką prędkością. Skoro jedzie km na godzinę, to w ciągu godziny przejechałby właśnie km.
Krok 4. Porównujemy z drogą z Jodłowa do Dębiny. Ta droga ma km, a w ciągu godziny samochód przejeżdża tylko km — czyli km to więcej, niż samochód zdąży przejechać w godzinę. Skoro musi przejechać więcej kilometrów niż w ciągu godziny, to przejazd musi trwać dłużej niż godzinę.
Sprawdzenie inną metodą. Policzmy dokładny czas przejazdu km z prędkością : godziny, czyli około minuty (bo minuty więcej niż godzina). To jest więcej niż minut — wynik potwierdza się drugą metodą.
Odpowiedź: Samochód jechał z prędkością , a w ciągu godziny przejechałby km. Droga z Jodłowa do Dębiny ma km, czyli więcej niż km, więc przejazd musiał trwać dłużej niż godzinę.
Zadanie 17
3 pktPodczas Dnia Sportu w pewnej szkole rozegrano trzy turnieje sportowe. Każde dziecko, które było uczestnikiem tego Dnia Sportu, wzięło udział w dokładnie jednym turnieju sportowym. W tabeli podano informacje dotyczące liczby dzieci biorących udział w poszczególnych turniejach. Łączna liczba dziewcząt była o większa od łącznej liczby chłopców uczestniczących w tym Dniu Sportu.
| Turniej piłki nożnej | Turniej tańca | Turniej tenisa stołowego | |
|---|---|---|---|
| Liczba dziewcząt | 15 | 65 | ? |
| Liczba chłopców | 46 | 16 | 34 |
Oblicz, ile procent liczby wszystkich uczestników Dnia Sportu stanowi liczba dzieci, które brały udział w turnieju tenisa stołowego. Zapisz obliczenia.
Rozwiązanie
Krok 1. Liczymy, ile było wszystkich chłopców. Z tabeli odczytujemy liczby chłopców w każdym turnieju i dodajemy: .
Krok 2. Liczymy, ile było wszystkich dziewczynek. Wiemy, że dziewczynek było o więcej niż chłopców: .
Krok 3. Liczymy, ile było wszystkich uczestników Dnia Sportu. Dodajemy chłopców i dziewczynki: .
Krok 4. Liczymy, ile dziewczynek brało udział w tenisie stołowym. Znamy już wszystkie dziewczynki () oraz dziewczynki z dwóch innych turniejów ( i ). Reszta musiała być w tenisie stołowym: .
Krok 5. Liczymy, ile w sumie dzieci było w tenisie stołowym. Dodajemy chłopców i dziewczynki z tego turnieju: .
Krok 6. Liczymy, jaki to procent wszystkich uczestników. Wszystkich uczestników było , a w tenisie stołowym . Dzielimy i zamieniamy na procent: .
Sprawdzenie inną metodą. Możemy najpierw policzyć, ile dzieci przypada na : dzieci na każdy . Wtedy dzieci to — wynik się zgadza.
Odpowiedź: Dzieci, które brały udział w turnieju tenisa stołowego, stanowią liczby wszystkich uczestników Dnia Sportu.
Zadanie 18
2 pktDany jest sześcian o krawędzi długości . Punkt jest środkiem krawędzi tego sześcianu. Punkty , , , są wierzchołkami ostrosłupa trójkątnego (wierzchołki sześcianu: to dolna podstawa, to górna podstawa, nad , nad , nad , nad ; ostrosłup ma podstawę w postaci trójkąta , leżącego w dolnej podstawie sześcianu, oraz wierzchołek leżący nad wierzchołkiem , w połowie wysokości sześcianu).
Oblicz, ile razy objętość ostrosłupa jest mniejsza od objętości sześcianu . Zapisz obliczenia.

Rozwiązanie
Krok 1. Zapisujemy objętość sześcianu. Sześcian ma krawędź długości , więc jego objętość to .
Krok 2. Wyznaczamy pole podstawy ostrosłupa — trójkąta . Trójkąt powstaje z przekątnej kwadratu (dolnej podstawy sześcianu) — dzieli ten kwadrat na dwa równe trójkąty, a jest jednym z nich. Skoro trójkąt to połowa kwadratu, jego pole to połowa pola kwadratu: .
Krok 3. Wyznaczamy wysokość ostrosłupa. Wysokością ostrosłupa (mierzoną od wierzchołka do płaszczyzny podstawy , czyli do dolnej podstawy sześcianu) jest odcinek . Punkt to środek krawędzi , a krawędź ma długość i jest prostopadła do podstawy — więc .
Krok 4. Liczymy objętość ostrosłupa. Objętość ostrosłupa to razy pole podstawy razy wysokość: .
Krok 5. Porównujemy obie objętości. Sześcian ma objętość , a ostrosłup . Dzielimy jedną przez drugą, żeby sprawdzić, ile razy sześcian jest większy: .
Sprawdzenie inną metodą. Podstawiamy konkretną liczbę, np. . Sześcian: . Trójkąt : , wysokość , więc . Sprawdzamy: — wynik się powtarza.
Odpowiedź: Objętość ostrosłupa jest razy mniejsza od objętości sześcianu .
Zadanie 19
3 pktOgródek pani Anny ma kształt trapezu, którego podstawy mają długości m i m, a wysokość jest równa m. Pani Anna chce zmienić swój ogródek w łąkę kwietną. Jedno opakowanie z nasionami wybrane przez panią Annę wystarcza na obsianie m powierzchni i kosztuje zł.
Oblicz, ile złotych musi zapłacić pani Anna za najmniejszą liczbę opakowań z nasionami potrzebnych na obsianie całej powierzchni tego ogródka. Zapisz obliczenia.
Rozwiązanie
Krok 1. Liczymy pole ogródka. Ogródek ma kształt trapezu, więc korzystamy ze wzoru na pole trapezu: pole to suma podstaw razy wysokość, podzielone na . Podstawy mają m i m, wysokość m: m.
Krok 2. Liczymy, ile opakowań potrzeba. Jedno opakowanie wystarcza na m, a ogródek ma m. Dzielimy: .
Krok 3. Zaokrąglamy liczbę opakowań w górę. Opakowań nie można kupić w częściach — musi być liczba całkowita, a przy tym musi wystarczyć na całą powierzchnię. opakowań wystarczyłoby tylko na m — to mniej niż m, więc to za mało. opakowań to m — to już wystarcza. Potrzeba więc opakowań.
Krok 4. Liczymy koszt. Jedno opakowanie kosztuje zł, a potrzeba opakowań: zł.
Sprawdzenie inną metodą. Sprawdzamy zaokrąglenie inaczej: , a każda niecałkowita liczba opakowań (tu ) zawsze zaokrąglamy w górę do najbliższej liczby całkowitej, czyli do — to samo, co wyszło w kroku 3.
Odpowiedź: Pani Anna musi zapłacić za opakowania z nasionami zł.
Zadanie 20
3 pktZ kartonu wycięto prostokąt o wymiarach i (rysunek 1: prostokąt z wierzchołkami w lewym górnym rogu, w prawym górnym rogu, w lewym dolnym rogu, w prawym dolnym rogu; boki i mają długość , boki i mają długość ). Następnie ten prostokąt rozcięto na dwie figury: trapez prostokątny oraz trójkąt prostokątny równoramienny o przyprostokątnych długości . Z tych figur złożono równoległobok , który nie jest prostokątem — trójkąt równoramienny został przesunięty na drugą stronę tak, że jego przeciwprostokątna stała się nowym, ukośnym bokiem figury (rysunek 2: równoległobok z wierzchołkami w lewym dolnym rogu, w prawym dolnym rogu, w prawym górnym rogu, w lewym górnym rogu; boki i są równoległe i poziome, boki i są ukośne).
Oblicz obwód równoległoboku . Zapisz obliczenia.


Rozwiązanie
Krok 1. Co się stało z prostokątem. Prostokąt miał boki i . Rozcięto go na trapez prostokątny i trójkąt prostokątny równoramienny, którego dwie równe przyprostokątne (krótsze boki przy kącie prostym) mają długość każda. Ten trójkąt przesunięto na drugą stronę figury — dzięki temu powstał równoległobok .
Krok 2. Liczymy długość przeciwprostokątnej tego trójkąta. Trójkąt jest prostokątny, a jego przyprostokątne mają długość i . Z twierdzenia Pitagorasa: przeciwprostokątna do kwadratu to suma kwadratów przyprostokątnych: . Stąd . Możemy to jeszcze uprościć: .
Krok 3. Ustalamy, które boki ma równoległobok. Kiedy trójkąt zostaje przesunięty na drugą stronę figury, jego przeciwprostokątna (czyli ) staje się nowym, ukośnym bokiem równoległoboku — i to po obu stronach ( i ), bo równoległobok ma naprzeciwległe boki równe. Boki poziome ( i ) zachowują długość dłuższego boku wyjściowego prostokąta, czyli — bo przesunięcie trójkąta nie zmienia całkowitej „szerokości” figury liczonej wzdłuż tych brzegów.
Krok 4. Liczymy obwód. Równoległobok ma dwa boki długości i dwa boki długości : .
Sprawdzenie inną metodą. Sprawdzamy wynik liczbowo: , więc , a cały obwód to około . To sensowna wartość — trochę większa niż obwód wyjściowego prostokąta (), co ma sens, bo ukośny bok () jest dłuższy niż prosty bok (), z którego powstał.
Odpowiedź: Obwód równoległoboku jest równy .


